Kanser hastalarında takip, tedavi sırasında yeni aksiyonlar alınmasında önemli bir rol oynamaktadır. Şüphesiz ki takip edilmesi gereken şeyler arasında, hastanın klinik olarak takibi, genel durumu, muayenesi ve kan tahlilleri bulunmaktadır. Ancak görüntüleme, takipte neredeyse olmazsa olmaz ana unsuru oluşturmaktadır.

Peki görüntülemelerde her şey yolunda giderken birden ortaya çıkan yeni lezyonlarda ne yapılmaktadır. Yazımızda herkesin anlayacağı dilden bu durumu açıklamaya çalışalım.

Görüntüleme sırasında yeni ortaya çıkan lezyonlar için ilk yapılması gereken şey hastanın eski görüntülerinin yeniden geriye dönük olarak incelenmesidir. Çünkü daha önceki görüntülemelerde atlanmış veya gözden kaçmış olabilecek bir detay, bu yeni durumda nasıl bir karar verileceğini de etkileyebilir.

Yeni ortaya çıkan bir lezyon için sorulması gereken sorulardan biri bu lezyonun hastanın eski hastalığının bir devamı olup olmadığıdır. Zira yeni ortaya çıkan her durum, eski hastalık ile ilişkili olmayabilir. Yani yeni ortaya çıkan bir oluşumun bir sıçrama olup olmaması, veya kendi başına hastanın mevcut hastalığından bağımsız ayrı bir hastalık olup olmadığı netleştirilmelidir.

Görüntüleme bulguları ile bu ayrım net olarak ortaya konulamıyorsa bu durumda yeni çıkan bu lezyonun aydınlatılması için o lezyona yönelik bir biyopsi yapmak gündeme gelir.

Takiplerde yeni ortaya çıkan lezyonlarda biyopsi yapılmasının bazı konularda kritik önemi vardır. Bunlar;

1. Lezyonun gerçekten bir sıçrama olup olmadığının belirlenmesi
2. Sıçrama dışında olabilecek enfeksiyon veya ilaç yan etkileri vb gibi durumların aydınlatılması
3. Hastada olası başka bir kanser gelişimi olup olmadığının anlaşılması
4. Yeni gelişen lezyonda, eski hastalıktan farklı bir biyolojik sürecin başlayıp başlamadığının anlaşılması (özellikle meme kanserlerinde)
5. Yeni gelişen lezyonda genetik bir mutasyon oluşup oluşmadığının anlaşılması, yeni nesil genetik sekanslama (NGS) gibi analizlerin yapılabilmesi

Özellikle son yıllarda kanser hastalarında, takipler sırasında ortaya çıkan yeni metastazların (sıçramaların) önemi konusunda farkı bir yorum ortaya çıkmıştır. Bu konsept, bir organda daha önce bulunmayan yeni bir sıçramanın olması, hastanın tümör dokusunda daha önce bulunmayan yeni bir mutasyonun da olabileceği ihtimalini beraberinde getirmektedir. Bu nedenle yeni gelişen metastazlardan yapılacak NGS analizleri, kişiye farklı tedavi seçeneklerinin sunulmasına da katkı sağlayabilmektedir.

09.02.2026