Pankreas Biyopsisi

Bu yazımızda, pankreas kanseri şüphesi nedeniyle biyopsi yapılması gereken hastalarda pankreas biyopsisi işleminin hazırlık aşamaları, biyopsinin detayları ve pankreas biyopsi işlemi sonrası takip ile ilgili bilgiler vereceğiz.

Pankreas biyopsisi neden yapılır?

Pankreas biyopsisi genellikle pankreasta bir kitle veya kist saptandığında, bu durumun kötü huylu mu, yoksa iyi huylu mu olduğunun anlaşılması için yapılmaktadır. Pankreas kanseri şüphesi ile yapılan biyopsilerde kişinin sadece kanser olup olmadığı anlaşılmakla kalınmaz, aynı zamanda nasıl bir pankreas kanseri ile karşı karşıya kalındığı hakkında da bilgi sahibi olunur. Çünkü pankreas kanserleri tek tip tümörler değildir. Bir kaç alt grubu bulunmakta olup her alt tipin birbirinden farklı kendine has tedavisi bulunduğundan biyopsi ile alt tiplendirme yapılması da özen arz etmektedir.

Ayrıca pankreas kanserlerinde alınan dokulardan genetik analiz de yapılması gerekebilir (NGS testi). Bu testler sonucunda kişinin genetik bazlı tedavilere uygun olup olmadığı anlaşılır. Ayrıca tedavide akıllı ilaçların veya immünoterapi ilaçlarının kullanılıp kullanılmayacağı da biyopsi sonucuna göre netleşecektir.

Pankreas biyopsi hazırlığında nelere dikkat edilmelidir?

Pankreas biyopsisi her aşamasının dikkatle planlanması gereken biyopsilerden biridir. Özellikle hekimin biyopsi yöntemi konusunda karar vermesi, hasta ve yakınlarıyla bu konunun detaylarının konuşulması önem arz eder. Hastanın işlem günü yaşayacağı basamaklar hakkında bilgilendirilmesi hem hastanın gerginliğinin ve kaygısının azaltılması hem de işlem sırasında hekim ile uyumlu bir biyopsi gerçekleştirilmesi için önemlidir.

Görüntülerin değerlendirilmesi

Pankreas biyopsisi işleminde en önemli basamaklardan biridir. Pankreasta parça alınacak alanın biyopsi öncesinde ultrasonografi, tomografi, MR veya PET/CT tetkikleri ile incelenmesi çok önemlidir. Özellikle PET/CT’incelemesi pankreastaki lezyonun neresinden örnek alınacağı konusunda ek bilgi verebilmektedir.

Pankreastaki lezyonun pankreas içerisindeki yerleşim yeri biyopsi metodunun seçilmesi için önemlidir. Lezyonun yerleşim yerine göre biyopsi sırasında kılavuz olarak hangi görüntülemenin kullanılacağına karar verilir. Örneğin pankreasın baş kısmında yerleşimli tümörlerde ultrason veya bazen tomografi yeterli olurken, pankreasın gövde veya kuyruk kısmında yerleşimli tümörlerde ise ultrason yetersiz gelebilir ve tümörün biyopsi sırasında daha net görülebilmesi için tomografi kullanılması gerekebilir. Ayrıca özellikle pankreasın baş kesiminde veya gövde kesiminde mideye komşu tümörler için endoskopik biyopsi kararı da verilebilir.

Görüntülerin değerlendirilmesi biyopsi sırasında kullanılacak malzeme seçiminde de karar vericidir. Lezyonun yeri, kitlenin boyutu, çevresinde bulunan damarsal yapılar, kitlenin mide ile pozisyonel ilişkisi ve hastanın kilosu vb gibi konular kullanılacak biyopsi iğnesinin seçiminde etkendir. Ayrıca biyopsi giriş noktasının seçimi, kitlenin önünde pozisyonlanan mide veya bağırsak gibi organların biyopside zarar görmemesi adına alınacak önlemler de işlem öncesinde görüntülerin iyi bir şekilde değerlendirilmesini gerektirir.

Kan sulandırıcıların kesilmesi

Kan sulandırıcılar kanın akışkanlığını arttıran, pıhtı oluşumunu önleyen ilaçlardır. Günümüzde artık ileri yaş hastaların büyük bir kısmı çeşitli sebeplerle kan sulandırıcı kullanmaktadır.

Ancak kan sulandırıcılar biyopsi işlemlerinde komplikasyon ihtimalini arttıran ilaçlardır. Biyopsi işlemlerinde kanama ihtimalini azaltmak ve minimuma indirmek için alınacak önlemlerden biri de kan sulandırıcıların kesilmesidir.

Diğer taraftan tüm kan sulandırıcılar aynı etken maddeye sahip değildir. Dolayısıyla farklı etken maddeye sahip kan sulandırıcıların kandan temizlenerek vücuttan atılma süreleri de birbirinden farklıdır. Bu nedenle hangi kan sulandırıcının kaç gün önceden kesilmesi gerektiği işlemi gerçekleştirecek hekim ile görüşülmelidir. Ayrıca kan sulandırıcıların kesilmesinin riskli olduğu hastalarda kesilen kan sulandırıcıların yerine kısa etkili başka bir kan sulandırıcı verilerek kişi koruma altına alınmaya devam edilebilir.

İşlem günü yapılacaklar

Pankreas karın boşluğunda derinde yerleşimli bir organdır. Çoğu hastada normal anatomik pozisyonda pankreasın ön kısmında mide bulunur. Bu nedenle biyopsi sırasında pankreasa ulaşmak için midenin yanından veya bazen de midenin içerisinden geçilerek pankreasa ulaşmak gerekir. Bu nedenle hastaların en az 8 saat aç olmaları gerekmektedir.

İşlem günü hastaların kan testleri kontrol edilerek biyopsi işlemine engel bir durumu olup olmadığı kontrol edilir. Genellikle kan sayımı ve kanama zamanını ölçen basit kan testleri yeterlidir. Kan tablosunda bozukluk olan kişiler bu değerler düzeltildikten sonra işleme alınabilirler.

İşlem günü önemli bir karar da biyopsinin hangi görüntüleme cihazı ile yapılacağının belirlenmesidir. Pankreas derin yerleşimli bir organ olduğundan ultrasonografi kılavuzluğunun yeterli olmadığı durumda işlem tomografi altında da gerçekleştirilebilir.

Pankreas biyopsisi nasıl yapılır?

Pankreas biyopsisi ameliyatsız olarak görüntüleme eşliğinde iğne biyopsisi ile gerçekleştirilebilmektedir. Bu işlemde uygun hazırlık aşamalarından sonra kişi ultrasonografi veya tomografi ünitesine alınarak işleme başlanır.

Biyopsi işlemi tamamen lokal anestezi altında ağrısız olarak tamamlanabilmektedir. Ancak klinik olarak gerekli durumlarda genel anestezi ile de uygulanabilir. Sedasyon anestezisi olarak bilinen anestezi şeklinde ise hastanın istemsiz hareket edebilmesi nedeniyle pek tercih edilmez. Anestezi hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için buraya tıklayarak detaylı okuma yapabilirsiniz.

Sırtüstü yatar pozisyonda gerçekleştirilen biyopside öncelikle cilt, cilt altı dokular ve pankreas çevresi uyuşturulur. 45 saniye içerisinde uyuşmanın etkisi başlar ve parça alma işlemine geçilebilir.

İşlemde koaksiyel iğne adı verilen bir dış kılıf ile pankreasa ulaşılarak bu kılıf içerisinden ilerletilen biyopsi iğnesi sayesinde parça alma işlemi tamamlanır. İşlemin tüm aşamalarında vücut içerisinde ilerletilen biyopsi iğnesi anlık olarak ilerletilir. Böylelikle damar sinir yaralanması gibi komplikasyonlar engellenir. Ancak yine de pankreas biyopsisi deneyim gerektiren bir işlemdir. Çünkü pankreas karın boşluğunda derinde yerleşimli, önünde mide, arkasında ana vücut damarları, yan taraflarında bağırsak ve karaciğer damarları ve yakın komşuluğunda ana safra kanalı bulunan dar bir yerde bulunmaktadır.

Biyopsi işleminde alınan dokular özel patoloji solüsyonları içerisine konularak laboratuara ulaştırılır. Patoloji bölümünce yapılan incelemeler sonucunda bulgular raporlanarak kesin tanı konulmuş olur.

Pankreas biyopsisi sonrası takip

Pankreas biyopsisi sonrası hastalar 2-4 saat gözetim altında tutularak takip edilirler. Bu süre zarfında klinik duruma göre kan sayımı, tansiyon, nabız ve ağrı kontrolü yapılır. İşlem sonrası genelde ciddi bir ağrı olması beklenmez. Ancak işlem sonrası olası komplikasyonlar açısından yakın takip önemlidir.

10.05.2026