Karaciğer Biyopsisi

Karaciğerden parça alma işlemi (karaciğer biyopsisi) girişimsel radyoloji pratiğimizde bir kaç farklı amaçla yapılan ve yol belirleyici olan bir işlemdir. Gerçekten de bazı hastalıkların tedavi rotasının belirlenmesinde hayati önemi mevcuttur. Bu yazımızda karaciğer biyopsisi konusunu geniş bir perspektiften bakarak inceleyeceğiz.

Karaciğer Biyopsisi Neden Yapılır?

Karaciğer biyopsileri genel olarak 2 farklı sebeple yapılabilmektedir.

Karaciğerdeki tümörlerin tanısını koymak: Karaciğer kanserlerinin veya karaciğere sıçrama yapan tümörlerin tanısını koymak için karaciğer biyopsisine başvurulur. Tümörler nedeniyle yapılan biyopsiler girişimsel radyolojide en sık yapılan biyopsilerden biridir.
Karaciğer dokusundaki değişiklikleri anlamak: Karaciğer ile ilgili kan değerleri bozuk olan hastalarda karaciğer hastalığının sebebini bulmak için karaciğer biyopsisi yapılabilmektedir. Bir hastada siroz olup olmadığını anlamak, siroz var ise siroz derecesini öğrenmek, karaciğer yağlanmasını anlamak, yağlanmaya bağlı hepatit olup olmadığını öğrenmek, otoimmün hepatit olup olmadığını öğrenmek, primer sklerozan kolanjit, primer biliyer siroz olup olmadığını anlamak gibi sebeplerle karaciğer biyopsisi yapılabilir.

Karaciğer Biyopsisinin Özellikleri Nelerdir?

Karaciğer biyopsisi günlük pratikte sık yapılan işlemlerden olup aşağıdaki özellikleri mevcuttur.

Ultrasonografi eşliğinde yapılır: Karaciğer biyopsilerinin en önemli özelliği görüntüleme eşliğinde yapılıyor olmasıdır. Genellikle ultrasonografi kullanılır. Görüntüleme eşliğinde yapılması, daha doğru bir şekilde, doğru yerden parça alınmasını sağlar, bu da daha doğru tanı konulmasını sağlar.
Lokal anestezi ile yapılır: Karaciğer biyopsilerinde genel anestezi gerekmez, bu nedenle genel anestezinin riskleri yoktur. Narkoz sonrası ayılma süresi gibi bir süre gerekmez. 1-2 dakika süren lokal anestezi süresi sonrasında ağrısız olarak işlem gerçekleştirilebilir. Lokal anestezi ile ilgili bilgi için buraya tıklayarak daha detaylı okuma yapabilirsiniz.
Pratik bir işlemdir: Karaciğer biyopsisi genellikle 5-10 dakika hazırlık ve 5-10 dakika işlem süresi olmak üzere genellikle ortalama 20 dakika içerisinde tamamlanır. Teşekküllü hastanelerde girişim odası veya müdehale odası adı verilen bir odada sırtüstü yatar pozisyonda gerçekleştirilir.
Günübirlik bir işlemdir: Karaciğer biyopsilerinde genellikle işlemden 1-2 saat sonra hastalar taburcu edilirler, uzun yatış gerekmez. Bu nedenle uzun iş gücü kaybına sebep olmaz.

Karaciğer Biyopsisi Öncesinde Yapılması Gerekenler

Karaciğer biyopsisi öncesinde hem hekim hem de hasta olarak yapılması gereken bir hazırlık mevcuttur.

Planlama: Hekim biyopsi yapılacak hastanın eski ve yeni filmlerini incelemeli, neden biyopsi yapıldığını bilmeli, karaciğerdeki hangi lezyondan biyopsi yapılacağını ve biyopsi planını önceden belirlemelidir.

Açlık süresi: Hastalar işleme gelmeden önce 4-6 saat aç olmalıdırlar. Açlık süresi biyopsi yapılacak merkezin kendi iç çalışma prensiplerine göre değişebilmektedir.

Kan sulandırıcılar: Hastaların kullandıkları kan sulandırıcı ilaçlar uygun bir süre öncesinde kesilmelidir. Kan sulandırıcının işlem öncesinde kesilmemesi işleme bağlı kanama ihtimalini arttırmaktadır. Bu nedenle hastanın kullandığı kan sulandırıcıların biyopsiyi yapacak hekimle önceden görüşülmesi gerekir. Kısa etkili kan sulandırıcıların bazen 1 gün kesilmesi yeterli olabilirken, uzun etkili kan sulandırıcılar ise bazen 1 hafta-10 gün kadar kesilebilir. Bu nedenle kan sulandırıcı ilaçların kaç gün önceden kesileceği önemlidir. Ayrıca riskli hasta gruplarında (kalbinde stent olan, daha önce pıhtı atmış, inme geçirmiş hastalar vb gibi.) kan sulandırıcılar ilgili hekimlerden görüş alınarak kesilmelidir.

Kan testleri: Biyopsi yapılacak hastalarda, hastanın kanamaya eğilimli olup olmadığını gösteren basit kan testleri yapmak gerekmektedir. Kanama-pıhtılaşma testleri denilen basit kan testleri tercihen işlem günü veya işlemden 1-2 gün önce yapılmış olmalıdır. Eski tarihli kan testlerine ait sonuçlar zaman içerisinde değişmiş olabileceği için mümkünse yeniden test yapılmalıdır.

Karaciğer Biyopsisi Nasıl Yapılır?

Karaciğer biyopsisi hasta sırtüstü yatar pozisyonda yapılır. Mümkünse sessiz konforlu bir oda olması tercih edilir. Hastaya biyopsi ile ilgili kısa bilgiler vermek, işlemin basamaklarını anlatmak kişinin gerginliğini ve kaygısını azaltacaktır.

İşleme başlamadan önce hastalara ultrasonografi ile bakılarak biyopsi planı yapılır. Daha sonra enfeksiyonu önlemek için biyopsi yapılacak bölgenin cildi sterilizasyon amacıyla bir solüsyonla temizlenir.

İşleme başlarken hem cilt hem de cilt altındaki dokular ultrasonografi eşliğinde lokal anestezi ile uyuşturulur. Ayrıca karaciğer kapsülü de uyuşturularak hastanın işlem sırasında ağrı duyması engellenir.

Daha sonra biyopsi alınacak bölgeye ince bir iğne ile girilerek parça alma işlemi tamamlanır. Parça alma işleminin her aşaması anlık olarak ultrasonografi ile takip edilerek gerçekleştirilir. Bu nedenle yanlış yerden parça alınması ihtimali engellenir. Ayrıca biyopsi iğnesinin dokulardan geçişi anlık olarak ekrandan takip edildiğinden dolayı, iğnenin rastgele ilerletildiği eski biyopsi yöntemlerine kıyasla işleme bağlı damar yaralanması, safra yaralanması vb gibi komplikasyonların da önüne geçilmiş olur.

Biyopsi Sonrası Takip

Biyopsi işlemi sonrasında hastalar olası komplikasyonların takibi amacıyla ortalama 2 saat kadar gözlem odasında yatarak takip edilirler. Takip sürecinde hastalar yatar pozisyonda dinlenmeli, ayağa kalkmamalıdır. Bu süre zarfında; hastanın tansiyonu ve nabzı takip edilir, ağrı takibi yapılır. Gereklilik halinde kan sayımı takibi de yapılabilir.

Karaciğer biyopsilerinde işlem sonrasında işlem yerinde hafif bir ağrı olması doğaldır. Karaciğer ile diyaframın komşu olması nedeniyle karaciğer biyopsileri sonrasında hafif bir sağ omuz ağrısı olabilir. Genelde bu ağrı şiddetlenme eğiliminde değildir ve basit bir ağrı kesici ile kısa zamanda geçer. Ancak biyopsi sonrası geçmeyen ve şiddeti artarak devam eden hastalara ultrasonografi yapılarak kişi olası komplikasyonlar açısından yeniden değerlendirme yapılır.

Karaciğer biyopsisi sonrasında hastalar genelde aynı gün taburcu edilirler. Kişi eve gittikten sonra dinlenmeli, ağır işlerden kaçınmalı, spor-egzersiz-uzun yürüyüş gibi aktivitelerden kaçınmalı, mümkünse biyopsi günü işlem sonrasında banyo ve duş yapmamalı, tansiyonun kontrol altında olması sağlanmalı ve yüksek tansiyondan kaçınılmalıdır. Eve gittikten sonra başlayan ani tansiyon düşmesi, soğuk terleme ve ani başlayan karın ağrısı vb gibi bir durumda en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Biyopsi Sonucu Nasıl Değerlendirilir?

Karaciğerden alınan parçalar özel taşıma kapları ve solüsyonları içerisinde patoloji laboratuarına ulaştırıldıktan sonra patolojik inceleme süreci başlar. Asıl tanı koyma süreci aslında patoloji bölümü tarafından gerçekleştirilir.

Patoloji bölümüne ulaşan dokular patoloji teknisyenleri tarafından birtakım işlemlerden geçirilir. Dokuların solüsyonlarda bekletilmesi, parafin içerisinde sağlamlaştırılarak kesilebilir kale gelmesi, ince dilimler halinde mikron düzeyinde kalınlıklarda kesilmesi ve bu ince dilimlerin yine çeşitli solüsyonlarla bayarak renklendirilmesi sağlandıktan sonra patoloji doktorları tarafından mikroskopta incelenir. Bu inceleme sonrasında hastaya olası tanı ve tanılar bir rapor halinde sunulur.

Bazı durumlarda birbiri ile karışan hastalıkların ayırt edilebilmesi amacıyla immünhistokimya adı verilen patoloji testleri yapılabilir. Bu testler patolojik inceleme süresini bir miktar uzatsa da bir çok durumda kesin tanı için yapılması şarttır.

08.05.2026